Có những lúc bạn chỉ muốn đầu mình yên đi một chút.
Không muốn phân tích. Không muốn nhớ lại nữa. Không muốn nghĩ thêm về công việc, mối quan hệ, những điều đã xảy ra hay những chuyện có thể xảy ra.
Bạn muốn tắt tất cả các suy nghĩ, các diễn giải.
Bạn muốn đuổi hết tất cả những cảm xúc.
Nhưng càng muốn dừng, đầu óc lại càng chạy miên man.
Một suy nghĩ chưa xong, suy nghĩ khác đã chen vào. Bạn liên tục hỏi: “Nếu chuyện này xảy ra thì sao?”, “Tại sao mình lại làm như vậy?”, “Mình có đang bỏ sót điều gì không?”, “Điều này có nghĩa là gì?”, “Anh ấy rõ ràng không yêu mình nữa”,”Việc này là lỗi của mình rồi, mọi người sẽ ghét mình!”, “Mọi việc chẳng thể kết thúc được!”
Và cuối cùng, dù cơ thể đang nằm nghỉ, tâm trí vẫn như đang làm việc liên tục.
Điều này không nhất thiết do bạn “thích nghĩ nhiều”.
Đôi khi, tâm trí đang mắc vào những vòng lặp suy nghĩ mà bạn chưa tìm được cách hiệu quả để bước qua.
Với lo âu, đầu óc thường hướng về tương lai, cố dự đoán và kiểm soát mọi khả năng xấu có thể xảy ra. Với kiểu suy nghĩ lặp đi lặp lại, tâm trí lại dễ quay về quá khứ, lặp đi lặp lại những câu hỏi như “Tại sao mình lại như vậy?”, “Giá như mình làm khác đi…”.
Điểm chung là: não đang cố tìm một cảm giác chắc chắn hoặc kiểm soát. Nhưng càng phân tích, bạn càng thấy còn nhiều thứ chưa giải quyết được. Và thế là tâm trí tiếp tục chạy lòng vòng.
Một nghịch lý khác theo là: càng cố ép mình “đừng nghĩ nữa”, bạn càng phải để ý xem mình có đang nghĩ hay không. Chính việc liên tục kiểm tra đó lại khiến suy nghĩ dễ quay trở lại. Vì vậy, mục tiêu không nhất thiết là làm cho đầu óc hoàn toàn trống rỗng.
VẬY CÁCH GIẢI QUYẾT LÀ GÌ?
Thay vì cố giải quyết tất cả cùng lúc, hãy thử tách ra và viết ra giấy:
1. Điều gì thực sự cần hành động ngay?
→ Hãy chọn một bước nhỏ và làm ngay.
Ví dụ: Bạn có thể đứng lên uống nước, nói chuyện với người bạn tin tưởng để phần nào được giải tỏa hay hoàn thành một việc còn dang dở.
2. Điều gì chưa thể giải quyết lúc này?
→ Ghi lại và hẹn một thời điểm cụ thể để quay lại.
Ví dụ: “Mình chưa thể giải quyết chuyện này bây giờ. 8 giờ tối mai mình sẽ xem lại.” Sau đó, đưa sự chú ý trở về việc đang làm ở hiện tại. Điều này giúp tâm trí bớt phải giữ vấn đề ở trạng thái “cảnh báo liên tục”.
3. Điều gì chỉ đang lặp lại mà không đưa mình đến đâu?
→ Đừng tiếp tục tranh luận với suy nghĩ đó. Hãy gọi tên nó và chuyển hướng chú ý.
Ví dụ: “À, mình lại đang nghĩ vòng quanh chuyện này.” Sau đó có thể đứng dậy đi lại vài phút, tập grounding 5–4–3–2–1, chú ý hơi thở, cảm nhận bàn chân chạm sàn hoặc chuyển sang một hoạt động cụ thể khác.
💗 Nếu tình trạng quá tải kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc, học tập hoặc khiến bạn kiệt sức, việc tìm đến chuyên gia tâm lý cũng có thể giúp bạn nhận ra mình đang mắc trong kiểu vòng lặp nào và học cách thoát ra phù hợp hơn.
💙 Trong trường hợp này, Duyên và Tâm lý NHC sẵn sàng hỗ trợ bạn.
💙 Hãy inbox cho Duyên để được lắng nghe bạn nhé!
———
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)