KHI TRAM CẢM KHIẾN MỌI THỨ MANG MỘT MÀU XÁM XỊT…
Có những giai đoạn, tram cảm không chỉ khiến bạn buồn. Nó còn thay đổi cách bạn nhìn bản thân, nhìn cuộc sống và nhìn tương lai. Những điều từng khiến bạn vui trở nên nhạt nhòa. Những người từng khiến bạn thấy ấm áp trở nên xa cách. Những kế hoạch từng khiến bạn mong chờ bỗng không còn ý nghĩa.
Và từ đó, tâm trí có thể đi đến những kết luận như:
“Mọi thứ sẽ không khá hơn”,
“Mình sẽ mãi như thế này”,
“Chẳng còn gì đáng mong đợi nữa”.
Điều khó là khi đang ở trong trạng thái ấy, những câu này không còn nghe giống như “một suy nghĩ”. Bạn coi chúng là sự thật, bạn tin chúng mà không cần suy xét lại.
Chánh niệm không yêu cầu bạn phải phủ nhận những suy nghĩ đó ngay lập tức. Nó cũng không bắt bạn phải tự nói: “Không, cuộc sống rất đẹp”, khi rõ ràng lúc này bạn chưa cảm nhận được như vậy. Điều chánh niệm hướng tới là giúp bạn nhận ra điều đang xảy ra trong tâm trí mình mà không lập tức đồng nhất với nó.
Thay vì: “Mọi thứ sẽ không bao giờ khá hơn.”
Bạn có thể thử nhận ra: “À, lúc này mình đang có suy nghĩ rằng mọi thứ sẽ không bao giờ khá hơn.”
Thay vì: “Cuộc sống chẳng còn gì đáng mong chờ.”
Có thể là: “Mình đang cảm thấy rất khó nhìn thấy điều gì đáng mong chờ lúc này.”
Một bên là một kết luận tuyệt đối về cuộc sống. Một bên là sự nhận biết rằng đây là trạng thái tâm trí của mình ở thời điểm hiện tại.
Chánh niệm không làm lớp màu xám biến mất ngay. Nhưng nó có thể giúp bạn bắt đầu nhận ra: mình đang nhìn mọi thứ qua một lớp màn.
Và khi đã nhận ra có một lớp màn, bạn có thể bắt đầu đặt những câu hỏi khác:
“Liệu đây có phải là toàn bộ sự thật?”
“Có khả năng nào mà lúc này mình chưa nhìn thấy không?”
“Cảm giác hiện tại có nhất thiết phải là kết luận về tương lai không?”
Điều này không phải “nghĩ tích cực”. Nó là học cách không biến một cảm giác đang có thành một sự thật vĩnh viễn.
Chánh niệm cũng có thể giúp người tram cảm nhận ra sớm hơn khi mình đang bị kéo vào vòng lặp rumination: nhớ lại thất bại, tự trách, nghĩ về những điều đã mất, rồi từ đó càng tin rằng tương lai sẽ không thay đổi.
Khi nhận ra: “Mình lại đang bị cuốn vào vòng suy nghĩ này”, ta có thêm một cơ hội để đưa sự chú ý trở lại hiện tại: hơi thở, cơ thể, âm thanh xung quanh, hoặc một việc nhỏ đang diễn ra trước mắt.
Có lẽ chánh niệm không làm bạn nhìn thấy cả bầu trời sáng trở lại ngay lập tức.
Nhưng nó giúp mở ra một khe nhỏ:
“Có thể màu xám này là điều mình đang nhìn thấy lúc này, chứ chưa chắc là màu thật của cả cuộc sống.”