“Con không biết.”; “Con mệt.”; “Không có gì đâu.”
Đây có thể là những câu trả lời ba mẹ thường nhận được khi cố gắng hỏi han con.
Và lúc đó, ba mẹ rất dễ nghĩ rằng con không muốn nói, đang giấu chuyện, hoặc cố tình khép mình lại.
Nhưng đôi khi, sự im lặng ấy không có nghĩa là con không muốn được hiểu. Có thể chính con cũng chưa biết phải diễn đạt những gì đang xảy ra bên trong mình như thế nào. Tram cảm có thể khiến cảm xúc trở nên rối ren, chồng chéo, khó gọi tên; đồng thời làm con mệt mỏi, khó tập trung và khó sắp xếp suy nghĩ thành lời.
Vì vậy, đằng sau câu “Con không biết” đôi khi không phải là sự từ chối.
Mà có thể là:
“Con biết mình không ổn, nhưng con chưa biết phải bắt đầu từ đâu hay diễn đạt ra sao.”
Có những đứa trẻ rất muốn nói với ba mẹ rằng mình đang mệt, đang buồn, đang thấy mọi thứ quá sức. Nhưng khi được hỏi “Tại sao con lại như vậy?”, con lại không tìm được một nguyên nhân rõ ràng để trả lời. Điều đó có thể khiến con càng bối rối hơn, thậm chí tự hỏi: “Nếu chính mình còn không biết tại sao, liệu ba mẹ có tin mình không?”
Chưa kể, nếu trước đó con từng nhận được những phản ứng như:
“Có gì đâu mà buồn”
“Con nghĩ nhiều quá”
“Tuổi này thì có gì phải áp lực”
Con có thể sợ rằng nói ra cũng không được ai thấu hiểu, không được ai giúp đỡ.
Khi đó, câu “Không có gì đâu” đôi khi là cách con tự bảo vệ mình khỏi cảm giác bị phủ nhận thêm một lần nữa.
Vì vậy, khi thấy con có những thay đổi về tâm lý, thay vì vội ép con phải nói cho rõ ràng, ba mẹ có thể cho con thêm thời gian và cảm giác an toàn để mở lòng theo cách của mình.
Đôi khi, điều con cần nhất không phải là bị hỏi thêm, mà là biết rằng khi con sẵn sàng nói, ba mẹ vẫn ở đó để lắng nghe.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)