SỢI DÂY GIỮ BẠN LẠI BAO NĂM, CÓ THỂ KHÔNG CHẮC NHƯ BẠN VẪN NGHĨ
Nếu bạn đã theo dõi những bài viết trước về niềm tin giới hạn, có lẽ bạn còn nhớ câu chuyện về một con voi lớn chỉ bị buộc vào chiếc cọc bằng một sợi dây rất nhỏ.
Với sức của nó, chỉ cần kéo mạnh một lần, sợi dây ấy hoàn toàn có thể đứt.
Nhưng nó không kéo.
Không phải vì sợi dây đủ khỏe để giữ nó lại, mà vì từ khi còn nhỏ, nó đã từng kéo rất nhiều lần mà không thể thoát ra. Sau nhiều lần thất bại, nó dần học được một điều: “Mình không thoát được đâu.”
Đến khi trưởng thành, cơ thể nó đã mạnh hơn rất nhiều. Sợi dây cũng chẳng còn đủ sức giữ nó nữa.
Nhưng niềm tin cũ thì vẫn còn nguyên.
Con người đôi khi cũng như vậy.
Có những điều chúng ta không làm suốt nhiều năm không hẳn vì chúng ta thực sự không thể, mà vì trong đầu đã có sẵn một kết luận:
“Mình không đủ giỏi.”
“Mình không hợp với việc này.”
“Mình mà nói ra chắc chắn sẽ bị từ chối.”
“Người như mình thì làm sao làm được.”
Một trải nghiệm thất bại trong quá khứ có thể dần trở thành một niềm tin về chính mình. Và càng sống lâu với niềm tin ấy, chúng ta càng ít kiểm chứng lại nó.
Ta không thử, nên cũng không có cơ hội nhìn thấy rằng mình của hiện tại đã khác mình của ngày trước rất nhiều.
Điều đáng sợ nhất của niềm tin giới hạn có lẽ nằm ở đó.
Nó khiến một “sợi dây” vốn đã yếu đi từ lâu vẫn có thể giữ chúng ta đứng nguyên tại chỗ.
Tất nhiên, không phải mọi giới hạn đều chỉ tồn tại trong đầu. Có những khó khăn là thật, có những hoàn cảnh cần rất nhiều thời gian và nguồn lực để thay đổi.
Nhưng cũng có những sợi dây giới hạn mà chúng ta chưa bao giờ biết sức mạnh thật sự của nó, đơn giản vì đã quá lâu rồi chúng ta không thử thoát ra.
Vì vậy, đôi khi bạn chưa cần phải làm một điều gì quá lớn.
Chỉ cần bắt đầu bằng những việc dễ làm, thử làm một điều nhỏ khác với cách bạn vẫn làm suốt nhiều năm.
Bởi có thể sau lần thử ấy, điều khiến bạn bất ngờ nhất không phải là: “Mình mạnh đến mức nào.”
Mà là:
“Hóa ra thứ giữ mình lại suốt từng ấy năm… không còn chắc như mình tưởng.”
Và nếu có một “sợi dây” bạn đã muốn thử bước qua từ rất lâu nhưng vẫn chưa biết bắt đầu từ đâu, bạn cũng không nhất thiết phải tự mình tháo gỡ tất cả.
Đôi khi, bạn cần một chuyên gia tâm lý – một người có chuyên môn – cùng bạn nhìn lại “sợi dây” ấy: nó bắt đầu từ đâu, vì sao bạn đã tin vào nó suốt một thời gian dài, liệu nó còn đúng với bạn của hiện tại hay không, và bạn có thể thử một cách khác như thế nào.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)