TẠI SAO BẠN LẠI HAY TRÌ HOÃN?
Bạn biết mình cần bắt đầu, nhưng lại mở điện thoại.
Bạn biết deadline đang đến gần, nhưng vẫn tìm một việc khác để làm.
Bạn muốn ứng tuyển vào một vị trí tốt hơn, bắt đầu một dự án mới, học một kỹ năng mới… nhưng cứ nghĩ:
“Để mai rồi viết CV.”
“Mình chưa sẵn sàng.”
“Đợi chuẩn bị tốt hơn đã.”
Và rồi bạn cho rằng:
“Chắc mình thiếu kỷ luật.”
Nhưng đôi khi, sự trì hoãn không đơn giản vì bạn lười hay thiếu quyết tâm.
Phía sau nó có thể là một nỗi sợ phải đối mặt:
“Nếu mình làm không tốt thì sao?”
“Nếu thất bại chứng tỏ mình không đủ giỏi thì sao?”
“Nếu người khác nhận ra mình không có năng lực thì sao?”
🧠 Khi một nhiệm vụ trở thành “phép thử” đối với chính mình
Nếu sâu bên trong bạn đã mang một nỗi sợ hãi, một sự nghi ngờ về năng lực của bản thân thì việc bắt đầu 1 nhiệm vụ, 1 công việc, 1 dự án… thường đi kèm với lo âu, áp lực hoặc nỗi sợ thất bại, sợ bị từ chối. Và khi đó, tâm trí rất dễ tìm cách thoát khỏi cảm giác khó chịu ấy bằng việc cố gắng trì hoãn sự bắt đầu.
Và ngay khi trì hoãn, bạn cảm thấy nhẹ nhõm hơn một chút, 1 vòng lặp xuất hiện:
Nhiệm vụ gây lo âu → Trì hoãn → Tạm thời không phải đối diện → Cảm giác khó chịu giảm xuống.
Chính sự nhẹ nhõm tức thời ấy có thể khiến hành vi trì hoãn tiếp tục được lặp lại.
Trong tâm lý học, trì hoãn vì vậy không chỉ được nhìn nhận như một vấn đề quản lý thời gian. Nhiều nghiên cứu còn xem nó dưới góc độ khó khăn trong điều chỉnh cảm xúc.
🔄 Và một vòng lặp có thể bắt đầu từ đây:
Nỗi sợ “Tôi không đủ giỏi”, “Tôi sẽ thất bại”, “Tôi sợ bị từ chối”
→ Sợ bắt đầu
→ Trì hoãn, né tránh
→ Ít thời gian và cơ hội để làm tốt
→ Kết quả không như mong muốn
→ “Thấy chưa, mình đúng là không đủ giỏi.”
Niềm tin ban đầu lại có thêm một “bằng chứng” để tồn tại.
Vì vậy, đôi khi điều cần hỏi không chỉ là:
“Làm thế nào để tôi hết trì hoãn?”
Mà còn là:
“Tôi đang sợ điều gì sẽ xảy ra nếu mình thực sự bắt đầu?”
Và sâu hơn nữa:
“Có niềm tin nào về chính mình đang khiến tôi sợ phải thử hay không?”
Bởi đôi khi, trì hoãn chỉ là thứ chúng ta nhìn thấy bên ngoài. Điều thực sự giữ chúng ta lại có thể nằm sâu hơn ở bên trong.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)