BẠN KIỆT SỨC LÚC 4 GIỜ CHIỀU MÀ KHÔNG RÕ VÌ SAO?
Có bao giờ chiếc laptop của bạn bỗng trở nên ì ạch, dù bạn chỉ mở đúng một cửa sổ?
Bạn mở Task Manager lên và phát hiện hàng loạt chương trình vẫn đang chạy ngầm. Có chương trình đang cập nhật, có chương trình đang đồng bộ dữ liệu, có chương trình kiểm tra hệ thống… Bạn chẳng nhớ mình đã mở chúng từ lúc nào, nhưng chúng vẫn âm thầm tiêu tốn tài nguyên của máy.
Tâm trí của chúng ta đôi khi cũng hoạt động theo cách tương tự.
Bề ngoài, bạn chỉ đang cố hoàn thành một công việc.
Nhưng bên trong, có thể vẫn còn rất nhiều “chương trình chạy ngầm” đang hoạt động.
– Một nỗi lo về con cái.
– Một cuộc trò chuyện từ tuần trước cứ lặp đi lặp lại.
– Một suy nghĩ thoáng qua: “Liệu mình có đủ giỏi không?”
– Một việc chưa giải quyết xong.
Bạn không cố tình gọi chúng đến. Nhưng chúng vẫn xuất hiện, rồi liên tục kéo sự chú ý của bạn đi hết lần này đến lần khác.
Đến cuối ngày, điều khiến bạn mệt mỏi đôi khi không chỉ là khối lượng công việc, mà còn là những suy nghĩ và mối bận tâm vẫn âm thầm chiếm dụng năng lượng tinh thần.
—-
Đây là lúc chánh niệm có thể giúp ích.
Điều đầu tiên cần làm rõ là: chánh niệm không phải chiếc nút để xóa sạch suy nghĩ.
Thực tế, càng cố ép bản thân “đừng nghĩ nữa”, những suy nghĩ ấy thường càng quay trở lại. Đây là điều các nhà tâm lý học gọi là hiệu ứng bật lại của suy nghĩ.
Chánh niệm giống với việc mở Task Manager hơn.
Nó giúp bạn dừng lại trong giây lát và nhìn thấy điều gì đang diễn ra trong tâm trí mình.
“À, mình đang lo về cuộc họp chiều nay.”
“À, mình vẫn đang nghĩ về cuộc nói chuyện hôm qua.”
“À, mình đang có suy nghĩ rằng mình chưa đủ tốt.”
Điều thay đổi không nhất thiết là những suy nghĩ ấy biến mất.
Chúng vẫn có thể còn đó.
Nhưng khi bạn nhận ra: “Đây là một suy nghĩ đang xuất hiện, chứ không phải một sự thật hay một mệnh lệnh mình phải làm theo”, bạn sẽ bớt bị chúng cuốn đi.
Bạn có thêm khoảng dừng để lựa chọn: Tiếp tục chạy theo dòng suy nghĩ ấy hay nhẹ nhàng đưa sự chú ý trở lại với điều mình đang làm và điều thực sự quan trọng ở thời điểm hiện tại.
—-
Bạn có thể thử một bài tập rất đơn giản.
Vài lần trong ngày, hãy “mở Task Manager” của tâm trí.
Dừng lại khoảng 10 giây và tự hỏi:
“Lúc này, tâm trí mình đang có những suy nghĩ hay mối bận tâm nào đang chạy ngầm?”
Đừng cố xóa chúng.
Đừng vội phán xét chúng.
Chỉ cần nhận ra chúng đang ở đó.
Đôi khi, chỉ riêng việc nhìn rõ những gì đang diễn ra trong tâm trí cũng đủ giúp bạn bớt bị cuốn theo chúng và lấy lại sự tập trung cho hiện tại.
Chiếc laptop hoạt động mượt hơn khi bạn biết điều gì đang tiêu tốn tài nguyên của nó.
Tâm trí cũng vậy.
Chánh niệm không giúp bạn sống mà không có suy nghĩ.
Chánh niệm giúp bạn nhận ra suy nghĩ nào đang chiếm sự chú ý của mình, để bạn có thể chủ động lựa chọn điều mình muốn dành năng lượng cho.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)