CÀNG CHẠY KHỎI CẢM XÚC, BẠN CÀNG DỄ BỊ CHÚNG ĐUỔI THEO.
Một nỗi lo dâng lên trong lồng ngực.
Một sự giận dữ khi không được người chồng, người vợ quan tâm như bạn mong muốn.
Một nỗi buồn không tên ghé qua vào một buổi chiều rất bình thường.
Và bạn làm gì?
Bạn lao vào công việc. Mở điện thoại. Trả lời email. Nhảy sang cuộc họp tiếp theo. Rót một ly. Lập kế hoạch cho mục tiêu mới.
Bạn giỏi chuyện này đến mức nhiều khi chính mình cũng không nhận ra.
Chúng ta rất giỏi tìm “cửa thoát hiểm” khỏi những cảm xúc khó chịu. Với người này, đó là công việc. Với người khác, đó là thành tích, mạng xã hội, mua sắm, ăn uống hay khiến bản thân lúc nào cũng bận rộn.
Thoạt nhìn, những cách đó giúp ta dễ chịu hơn. Nhưng nếu lần nào cảm xúc xuất hiện ta cũng lập tức tìm cách tránh đi, chúng có thể tiếp tục quay trở lại và chiếm nhiều sự chú ý hơn trong cuộc sống.
Từ nhỏ đến lớn, nhiều người trong chúng ta được dạy rằng cảm xúc tiêu cực là thứ cần phải kiểm soát, loại bỏ hoặc vượt qua càng nhanh càng tốt. Thế nên, ý nghĩ “ở lại với cảm xúc” thường khiến ta lo rằng mình sẽ bị nó nhấn chìm.
Nhưng cảm xúc thường vận hành giống như một con sóng hơn là một cái hố không đáy.
Nó có lúc dâng lên, thay đổi cường độ rồi dần dịu xuống, dù khoảng thời gian ấy có thể khác nhau ở mỗi người và mỗi hoàn cảnh. Điều quan trọng không phải là ép con sóng biến mất, mà là học cách đứng vững khi nó đang đi qua.
Ở lại với cảm xúc cũng không có nghĩa là ngồi phân tích xem “vì sao mình buồn” hay “tại sao mình lại như thế”.
Đôi khi, nó chỉ đơn giản là dành một phút để quan sát.
Lần tới khi một cảm xúc t/iêu cực xuất hiện, bạn hãy thử dừng lại trước khi với lấy chiếc điện thoại hay lao ngay vào một việc khác.
Hãy tự hỏi: cảm giác này đang ở đâu trong cơ thể? Ở ngực? Ở bụng? Hay nơi cổ họng?
Rồi nhẹ nhàng đưa sự chú ý đến vùng đó. Hít thở. Quan sát xem cảm giác ấy thay đổi ra sao mà không vội vàng xua đuổi hay phán xét nó.
Bạn có thể sẽ ngạc nhiên.
Điều mình sợ hãi bấy lâu, khi được nhìn thẳng, nhiều khi lại không đáng sợ như những gì trí óc đã vẽ ra.
Đó cũng là một trong những kỹ năng cốt lõi mà tâm lý học nhắc đến: khả năng cho phép những suy nghĩ và cảm xúc khó chịu hiện diện, nhưng không để chúng quyết định cách mình sống.
Ở lại với cảm xúc không có nghĩa là để cảm xúc điều khiển mình.
Đó là cho phép nó có mặt, rồi vẫn tiếp tục bước về phía những điều thật sự quan trọng với bạn: công việc bạn tin tưởng, những người bạn yêu thương và cuộc sống bạn muốn xây dựng.
Còn bạn, cảm xúc nào là điều bạn thường né tránh nhất? Và mỗi khi nó xuất hiện, “cửa thoát hiểm” mà bạn hay tìm đến là gì?
Hãy chia sẻ ở phần bình luận. Đôi khi, chỉ cần nhận ra mình đang chạy theo thói quen nào cũng đã là bước đầu tiên để lựa chọn một cách phản ứng khác.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam – CN Hoàng Hoa Thám (TP. Hồ Chí Minh)
