Hãy hình dung cuộc đời bạn là một chuyến xe, và bạn là người cầm lái.
Trên xe có rất nhiều hành khách.
Có người yên lặng. Có người thân thiện. Nhưng cũng có vài \”hành khách\” suốt ngày la hét, than vãn từ ghế sau.
🗣️ \”Mình luôn là người làm mọi chuyện rối tung lên.\”
🗣️ \”Không biết sao mình cứ kém cỏi thế.\”
🗣️ \”Hay là mình không đủ tốt?\”
🗣️ \”Thôi, đừng kỳ vọng vào mình nữa.\”
Nghe quen không?
Những câu nói ấy chính là các hành khách. Chúng là những suy nghĩ xuất hiện trong tâm trí bạn. Không hơn, không kém.
Nhưng đây là nơi rất nhiều người mắc kẹt.
⚠️ Khi một hành khách gào lên: \”Mình hay làm hỏng việc.\” Bạn bắt đầu bị cuốn theo lời nó nói. Bạn cư xử như thể điều đó là sự thật. Và từ lúc ấy, thay vì tự quyết định hướng đi, bạn để tiếng nói ấy dẫn dắt những lựa chọn của mình.
🔄 Hoặc ngược lại, bạn dừng xe để tranh cãi với nó. Bạn dành rất nhiều thời gian và năng lượng chỉ để chứng minh nó sai, chỉ để khiến nó im lặng. Nhưng dù thắng hay thua cuộc tranh cãi ấy, chiếc xe vẫn chưa tiến thêm được đoạn nào.
Rồi hành trình cứ tiếp diễn như vậy.
Hành khách này vừa im thì hành khách khác lại lên tiếng.
🚫 Bạn từ chối một cơ hội tốt vì tiếng nói: \”Bạn không đủ giỏi, nhận rồi cũng sẽ làm hỏng thôi.\”
🤐 Bạn im lặng trong cuộc họp vì tiếng nói: \”Đừng nói. Lỡ người khác đánh giá thì sao?\”
🚷 Bạn không dám bắt đầu một điều mình thật sự mong muốn vì tiếng nói: \”Nếu thất bại thì sao?\”
💭 Dần dần, chiếc xe không chệch hướng vì những hành khách ấy mạnh mẽ hơn bạn.
Nó chệch hướng vì bạn đã quen để tiếng nói của họ quyết định mình sẽ làm gì.
Trong tâm lý học, có một kỹ năng giúp xử lý điều này. Trong ACT (Acceptance and Commitment Therapy), nó được gọi là tách khỏi suy nghĩ (cognitive defusion).
Nghe có vẻ phức tạp, nhưng cốt lõi rất đơn giản.
👉 Hãy nhìn một suy nghĩ đúng như bản chất của nó: nó chỉ là một suy nghĩ, chứ không phải một mệnh lệnh hay một sự thật mà bạn bắt buộc phải tin theo.
Lần tới, khi trong đầu xuất hiện câu:
💬 \”Mình khó có được hạnh phúc.\”
Hãy thử thêm sáu chữ ở phía trước:
➡️ \”Mình đang có suy nghĩ rằng…\”
Thành:
\”Mình đang có suy nghĩ rằng mình khó có được hạnh phúc.\”
Với nhiều người, chỉ sáu chữ ấy cũng đủ tạo ra một khoảng cách nhỏ.
Ở câu đầu, bạn và suy nghĩ dường như là một.
Ở câu sau, bạn nhận ra mình là người đang quan sát một suy nghĩ vừa xuất hiện trong tâm trí. Và khi có khoảng cách ấy, bạn sẽ có thêm không gian để lựa chọn cách mình muốn hành động.
❌ Đây không phải là \”nghĩ tích cực lên\”.
Bạn không cần cãi lại những hành khách.
Không cần đuổi họ xuống xe.
Cũng không cần biến câu \”Mình thất bại.\” thành \”Mình tuyệt vời.\”
✅ Bạn chỉ cần để họ ngồi đó.
Họ có thể vẫn ồn ào nhưng tay bạn vẫn ở trên vô-lăng.
Và bạn vẫn tiếp tục lái chiếc xe theo hướng phù hợp với những điều thật sự quan trọng đối với mình.
❓ Vậy hôm nay, ngay bây giờ, hãy nhắm mắt lại và lắng nghe:
\”Hành khách nào đang nói nhiều nhất trên chuyến xe của bạn?\”
💬 Hãy thử viết nguyên văn câu nói ấy xuống phần bình luận.
🌱 Đôi khi, chỉ cần gọi tên được \”hành khách\”, bạn đã có thêm một khoảng dừng để không còn phản ứng theo quán tính. Và chính trong khoảng dừng ấy, bạn có thể chọn tiếp tục cầm lái theo hướng mình thật sự muốn đi.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam – CN Hoàng Hoa Thám (TP. Hồ Chí Minh)
