“Truyện cổ tích là liều thuốc độc bọc đường đang âm thầm giết chết bản lĩnh của con.” là câu đầu tiên mình đọc được trong một bài viết phê phán truyện cổ tích Việt Nam. 😊
Chị ấy quyết liệt đến mức, chọn cách “đốt” đi những quyển truyện cổ vì cho rằng chúng chỉ là giấc mơ viển vông, và muốn các con mình đối mặt với thực tế nghiệt ngã từ sớm thông qua sách kỹ năng sống.
Xem xong mình thấy trăn trở quá… Không phải trăn trở cho truyện cổ tích, mà trăn trở cho những đứa trẻ bị ép phải “lớn sớm” dưới cái mác thực tế của cha mẹ. Với mình, đó là một tiêu chuẩn kép vô cùng nghiệt ngã.
Có ai đó đã từng chê bôi truyện của người xưa vì dạy con nít khôn lỏi, tinh ranh. Họ mang chi tiết Tấm trả thù mẹ con Cám để lấy làm rùng mình, kinh sợ. Nhưng bạn đừng quên: Cám và mẹ mình đã tước đoạt sinh mạng của Tấm không dưới 4 lần. Nó không phải mang tính chất mâu thuẫn cá nhân, mà là sự hủy diệt đến tận cùng. Hay như những nhân vật khác, thứ họ phải đối mặt là cọp dữ, là chằn tinh, là cường hào ác bá. Đổi lại bạn là họ, bạn sẽ làm gì?
Bạn sẽ hóa thân thành vị thánh từ bi hỷ xả với kẻ đang tìm mọi cách triệt hạ mình đến tận cùng? Bạn sẽ mỉm cười tha thứ và ban phát cho kẻ đó cơ hội sống thảnh thơi phần đời còn lại? Bạn không nghĩ rằng chính bạn đang cho kẻ đó cơ hội hại mình lần thứ 5, thứ 6 sao?
Chưa kể, bối cảnh xã hội mỗi thời đại mỗi khác, truyện cổ tích là kho tàng kinh nghiệm sống được gói ghém và đúc kết từ nhiều thế hệ cha ông. Chúng ta có đang dùng lăng kính của một xã hội hòa bình, luật pháp phân minh để phán xét quy luật sinh tồn của ngàn đời trước không? Câu hỏi cũng đã là câu trả lời.
Không ai muốn dạy con ác, nhưng nhiệm vụ của chúng mình là phải cho con biết: Cái thiện không đồng nghĩa với sự nhu nhược. Muốn bảo vệ lòng tử tế, đôi khi ta phải có đủ sức mạnh trước cái ác tuyệt đối. Đừng mượn danh “thực tế” để bắt một nạn nhân phải xử sự như một vị thánh phi thực tế.
Hay có ai đó lo ngại rằng, con trẻ “há miệng chờ sung”, cứ khóc đi là ông Bụt hiện ra giúp đỡ. Sao bạn không nghĩ ngược lại rằng đó chính là bài học về lòng trắc ẩn. Giữa một thế giới có không ít trường hợp dửng dưng, vô cảm với nỗi đau của đồng loại, chẳng lẽ vẫn chưa đủ khốc liệt?
Thay vì sợ cổ tích Việt Nam làm con yếu đuối, mình thấy đây mới chính là mảnh đất để khơi dậy cho các con trí tưởng tượng và kích hoạt tư duy phản biện. Kể chuyện cho con là mình đang tập cho chúng biết lắng nghe và đặt câu hỏi. Đó chính là lúc đứa trẻ học cách phân tích đúng – sai, nhân – quả dựa trên một hệ trục giá trị sơ khai nhất.
Thực tế thì, thông điệp ẩn tàng hay bài học rút ra sau mỗi câu chuyện, nói thẳng là tụi nhỏ làm gì mà hiểu được bao nhiêu. Người lớn chúng mình nói chuyện với nhau một câu ẩn ý còn chưa hiểu hết nữa là. Chính cha mẹ mới là người “vẽ màu lên tờ giấy trắng”, bằng chính hệ tư duy, nhân sinh quan và kinh nghiệm sống của mình, để giúp con hệ thống lại thông điệp của câu chuyện.
Cổ tích chỉ là chất liệu, còn “bản lĩnh” hay “ảo mộng” là do cách chúng ta truyền tải. Hay trong chính chi tiết được nhắc đến về lòng trắc ẩn ở bên trên, nó còn là cơ hội để ta dạy con về chuyện biết lượng sức mình, trước khi muốn ra tay nghĩa hiệp. Con không biết bơi mà nhào xuống sông cứu người đuối nước thì đó là con dại dột chứ chẳng phải anh hùng.
Và mình cũng tin rằng, cổ tích còn là sợi dây rèn luyện tính kiên nhẫn của cha mẹ đối với con cái. Trong nhịp sống hối hả, việc ngồi lại thủ thỉ từng trang sách giúp mình tăng tình cảm, hiểu được tính nết và cảm xúc của con.
Chúng ta cứ mải miết dạy con cách “sinh tồn”, cách trở thành “cây cổ thụ” giữa bão giông thương trường, mà quên mất rằng: Trước khi muốn con là một người thành đạt, hãy để con được là một con người tử tế và có tâm hồn sống động. Đừng vội vàng tước đoạt thế giới diệu kỳ của một đứa trẻ chỉ để ép chúng mang tư duy của một người “lăn lộn 16 năm”. Thực tế khắc nghiệt sẽ sớm gõ cửa khi con bước vào đời, nhưng một tuổi thơ được tưới tẩm bằng lòng trắc ẩn và những giấc mơ chính là lớp màng bảo vệ vững chãi nhất để con không bị sự khắc nghiệt đó nuốt chửng.
Sau cùng, chúng mình kể chuyện cho con nghe không phải để con tin vào phép màu của ông Bụt, mà là để ta sống trọn vẹn với con khi con vẫn còn nằm vừa trong vòng tay mình. Vì rồi sẽ đến lúc, thế giới của con không còn cần đến ông Bụt, cũng chẳng còn cần đến những câu chuyện của mẹ, của cha. ❤
#haihung
