HIỆN DIỆN – CHIẾC NEO GIỮ CON THUYỀN TÂM TRÍ
Khi gặp khó khăn tâm lý, con người rất dễ bị kéo ra khỏi hiện tại.
Ta có thể mắc kẹt trong những điều đã xảy ra:
“Giá như lúc đó mình làm khác đi…”
“Vì sao chuyện ấy lại xảy ra với mình?”
“Mình đã sai ở đâu?”
Hoặc bị cuốn về phía tương lai:
“Nếu mọi chuyện tệ hơn thì sao?”
“Nếu mình không làm được thì sao?”
“Nếu người khác thất vọng về mình thì sao?”
Cơ thể vẫn đang ở đây, nhưng tâm trí lại liên tục chạy qua chạy lại giữa quá khứ – hiện tại – tương lai.
Giống như một con thuyền ở trên sông, chỉ cần nước đổi dòng hay gió nổi lên là nó có thể bị kéo đi xa khỏi vị trí ban đầu.
Tâm trí của chúng ta cũng vậy.
Khi bị cuốn quá nhiều vào ký ức, dự đoán, lo lắng hay những suy nghĩ lặp đi lặp lại, ta càng khó nhận biết điều gì đang thực sự diễn ra với mình trong khoảnh khắc này.
Đó là lý do khả năng hiện diện với hiện tại trở thành một kỹ năng rất quan trọng, đặc biệt với những người đang trải qua trầm cảm, rối loạn lo âu hay những giai đoạn rối ren về cảm xúc.
Hiện diện không có nghĩa là “đừng nghĩ về quá khứ” hay “không được lo cho tương lai”.
Hiện diện giống như một chiếc neo.
Chiếc neo ấy không làm cho mặt nước lập tức phẳng lặng.
Không làm sóng ngừng dâng lên.
Cũng không khiến con thuyền biến mất khỏi dòng chảy.
Nhưng nó giúp con thuyền không bị cuốn đi quá xa.
Cũng vậy, hiện diện không làm cho lo âu, buồn bã hay những suy nghĩ khó chịu biến mất ngay lập tức. Nhưng nó giúp ta có một điểm tựa để quay về, để không bị toàn bộ tâm trí cuốn trôi theo những xáo động bên trong.
Hiện diện là khi ta bắt đầu nhận ra:
“À, lúc này mình đang lo.”
“Mình đang có một suy nghĩ rất đáng sợ.”
“Cơ thể mình đang căng.”
“Tâm trí mình lại đang chạy về chuyện đã xảy ra.”
Khi đó, thay vì lập tức bị suy nghĩ và cảm xúc kéo đi, ta tạo ra được một khoảng nhỏ để quan sát chúng.
Khoảng nhỏ ấy rất quan trọng.
Bởi khi có khả năng nhận biết điều đang diễn ra, một người sẽ có thêm cơ hội để lựa chọn:
Mình sẽ tiếp tục chạy theo suy nghĩ này?
Hay quay lại việc mình đang làm?
Mình cần phản ứng ngay?
Hay có thể dừng lại một chút rồi quyết định?
Với những người đang ở trong giai đoạn rối ren, hiện diện có thể là bước đầu tiên để họ nhìn rõ hơn mình đang cảm thấy gì, mình đang cần gì và mình có thể làm gì tiếp theo.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam
CN Hoàng Hoa Thám (HCM)