KHI TRAM CẢM KHIẾN MỘT NGƯỜI CHỈ CÒN 10% NĂNG LƯỢNG, ĐỪNG CHỈ NÓI VỚI HỌ: “CỐ LÊN!”
“Ra ngoài đi, đừng nằm mãi trong phòng.”
“Tập thể dục đi, sẽ thấy khá hơn.”
“Đi gặp bạn bè nhiều lên.”
“Cố gắng làm việc cho bận rộn.”
“Đừng suy nghĩ nữa, nghĩ tích cực lên.”
Những lời khuyên này không hẳn sai.
Vấn đề là: người nghe có còn đủ năng lượng để làm những điều đó hay không?
Khi một người đang tram cảm, những việc vốn rất bình thường với người khác đôi khi lại trở nên nặng nề hơn rất nhiều.
Thức dậy.
Tắm.
Ăn một bữa.
Trả lời một tin nhắn.
Bước ra khỏi nhà.
Tập trung làm một công việc.
Tất cả đều có thể đòi hỏi nhiều năng lượng hơn trước.
Vì thế, khi một người chỉ còn cảm thấy mình có “10% pin”, nhưng liên tục được yêu cầu:
“Phải vui lên.”
“Phải vận động.”
“Phải giao tiếp.”
“Phải cố gắng.”
thì khoảng cách giữa “điều mình nên làm” và “điều mình hiện tại có thể làm” trở nên rất lớn.
Và mỗi lần không làm được, họ lại có thêm một bằng chứng để tự trách:
“Mình biết phải làm gì mà vẫn không làm nổi.”
“Mọi người nói đơn giản như vậy, sao mình lại không làm được?”
“Chắc mình thật sự quá yếu đuối.”
Lúc ấy, một lời khuyên vốn được đưa ra để giúp đỡ lại có thể vô tình trở thành một điều làm người tram cảm thêm tự trách.
Điều đó không có nghĩa là chúng ta nên để họ thu mình hoàn toàn hay làm thay họ mọi thứ.
Một cách hỗ trợ hữu ích hơn là giúp họ chia những việc lớn thành những bước nhỏ, cụ thể và vừa sức hơn, rồi nếu họ đồng ý, có thể cùng họ thực hiện.
Hãy hỏi họ:
“Hôm nay điều gì là vừa sức với bạn?”
“Bạn muốn tự làm hay muốn mình làm cùng?”
Thay vì: “Bạn phải ra ngoài tập thể dục đi.”
có thể thử: “Hôm nay mình đi bộ cùng nhau một đoạn ngắn nhé?”
Thay vì: “Đừng nằm mãi trên giường nữa.”
có thể là: “Mình thử ngồi dậy và uống chút nước trước nhé?”
Đừng chỉ hỏi một người đang kiệt sức: “Sao bạn không cố thêm?”
Hãy thử hỏi: “Với sức của bạn hôm nay, bước nhỏ nhất chúng ta có thể cùng làm là gì?”
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)