NIỀM TIN GIỚI HẠN LÀ GÌ?
Có những nhận định, suy nghĩ, câu nói… quen thuộc đến nỗi bạn luôn cho đó là sự thật:
“Mình không giỏi việc giao tiếp!”
“Giọng nói mình không tốt, mình khó mà làm MC được!”
“Môn Toán mình học không giỏi!”
“Mình không biết cách quản lý nhân sự!”
“Mình không có khả năng lên chức!”
….
Bạn chưa từng nghi ngờ chúng.
Bạn chỉ đơn giản tin rằng: “Mình là như vậy.”
Nhưng điều đáng nói là, một niềm tin về bản thân không chỉ ảnh hưởng đến suy nghĩ mà còn ảnh hưởng đến cách bạn nhìn nhận và hành động trong cuộc sống.
Khi tin rằng mình không giỏi giao tiếp, bạn có thể ngại phát biểu, ít chủ động làm quen hay kết bạn, từ chối những công việc cần thuyết trình, giao tiếp.
Khi tin rằng mình không có khả năng lãnh đạo, bạn có thể không dám nhận một dự án lớn, không ứng tuyển vị trí cao hơn, thậm chí chủ động lùi lại khi cơ hội xuất hiện.
Và rồi, những cơ hội bên ngoài vẫn đến.
Một công việc mới.
Một vị trí tốt hơn.
Một lời mời hợp tác.
Một dự án đầy thử thách.
Một cơ hội để bạn bước lên một nấc thang mới.
Nhưng bạn lại nghĩ:
“Chắc mình không phù hợp đâu.”
“Mình không đủ năng lực để đảm nhận.”
Và bạn bỏ lỡ những cơ hội ấy.
Điều đáng tiếc là, đôi khi thứ ngăn bạn đến gần thành công không phải là việc bạn thực sự thiếu khả năng, mà là việc bạn đã tin quá lâu rằng mình không có khả năng.
Bạn không thử → không có trải nghiệm mới.
Không có trải nghiệm mới → không có bằng chứng để thay đổi niềm tin.
Niềm tin cũ tiếp tục được củng cố:
“Thấy chưa, mình vốn không làm được mà!”
Đó chính là cách một niềm tin giới hạn có thể trở thành một “chiếc khung” vô hình: bạn không chỉ nhìn thế giới qua nó, mà còn vô thức lựa chọn hành động sao cho phù hợp với điều mình đã tin.
Nhưng hãy thử tự hỏi:
“Điều mình đang tin là sự thật về bản thân, hay chỉ là kết luận được hình thành từ những trải nghiệm trong quá khứ?”
Bởi vì:
Bạn của ngày hôm nay không nhất thiết phải bị giới hạn bởi những gì bạn từng làm được ngày hôm qua.
Có thể bạn chưa giỏi giao tiếp nhưng bạn có thể học.
Có thể bạn chưa từng quản lý một đội nhóm nhưng bạn có thể đi học các kỹ năng và dần dần rèn luyện.
Và có thể bạn chưa từng đạt được vị trí mình mong muốn nhưng điều đó không có nghĩa bạn không có khả năng đạt được nó.
Đôi khi, điều cần thay đổi đầu tiên không phải là cơ hội bên ngoài, mà là cách bạn nhìn nhận khả năng của chính mình bởi cơ hội có thể ở ngay trước mắt nhưng nếu trong đầu bạn luôn có một tiếng nói:
“Mình không làm được đâu.”
Bạn có thể sẽ không bao giờ bước tới đủ gần để biết rằng:
“Hóa ra mình có thể.”
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)