LÀM THẾ NÀO ĐỂ ĐỐI XỬ TỐT HƠN VỚI CHÍNH MÌNH?
Nghe thì có vẻ rất đơn giản.
Nhưng thực tế, đây lại là một trong những điều khó nhất.
Chúng ta thường biết cách động viên người khác khi họ thất bại, biết an ủi một người bạn đang đau khổ. Thế nhưng, khi chính mình mắc sai lầm, nhiều người lại trở thành người chỉ tr/ích bản thân khắc nghiệt nhất.
Mấy hôm nay, tôi tình cờ xem được một đoạn chia sẻ rất hay của nữ diễn viên Anne Hathaway.
Trong buổi phỏng vấn cùng Tom Holland để quảng bá The Odyssey, người dẫn chương trình Jaejae đã hỏi cô:
“Ngày nay, rất nhiều người, đặc biệt là phụ nữ cùng tuổi với tôi, trải qua cả thành công lẫn thất bại trong sự nghiệp. Khi thành công, họ nghĩ đó chỉ là may mắn. Nhưng khi thất bại, họ lại tự trách bản thân. Làm thế nào để đối xử tốt hơn với chính mình?”
Anne Hathaway đã kể lại một bài học mà cô học được từ bác sĩ của mình.
Cô nói rằng đã có một khoảng thời gian dài cô vật lộn với việc không biết cách đối xử tử tế với bản thân.
Một ngày, bác sĩ yêu cầu cô mang theo bức ảnh mình hồi nhỏ mà cô yêu thích nhất.
Đầu tiên, ông bảo Anne úp bức ảnh xuống và kể tất cả những điều cô đang nghĩ về chính mình ở hiện tại.
Sau đó, ông yêu cầu cô cầm bức ảnh lên và nói những điều ấy với đứa trẻ trong ảnh.
Và cô ấy đã không làm được.
Anne chợt nhận ra: “Trong mỗi người đều có một đứa trẻ như vậy ẩn sâu bên trong. Vậy tại sao mọi người lại tự nói chuyện với chính mình như vậy? Tôi sẽ không bao giờ nói chuyện với một đứa trẻ như vậy. Không bao giờ. Đó là lúc tôi bắt đầu hiểu ra. Tôi cần phải nói chuyện tử tế, kể cả với chính mình.”
—-
Dưới góc nhìn tâm lý học, điều gì đang xảy ra?
Khi bạn tự chỉ tr/ích bản thân, bộ não thường chấp nhận điều đó khá dễ dàng, vì đối tượng đang bị đánh giá là “tôi của hiện tại”.
Nhưng hãy thử nhìn vào một bức ảnh của chính mình khi mới 5 hay 6 tuổi và lặp lại những điều vừa nói, khả năng cao là bạn sẽ không làm được.
Bởi lúc này, bộ não không còn nhìn thấy một người trưởng thành với vô vàn kỳ vọng và áp lực, mà nhìn thấy một đứa trẻ nhỏ bé cần được yêu thương và bảo vệ.
Chính sự thay đổi góc nhìn ấy tạo ra một khoảng cách tâm lý, giúp chúng ta nhận ra mình đang đối xử với bản thân khắc nghiệt đến mức nào.
Đây cũng là lý do bài tập này thường được nhiều chuyên gia tâm lý sử dụng để giúp mỗi người học cách TỰ TRẮC ẨN – nhìn bản thân bằng sự cảm thông thay vì chỉ trí/ch.
Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy các bài tập này có thể làm giảm tự phê bình, xấu hổ và triệu chứng lo âu, tram cảm.
—-
Trong quá trình đồng hành với nhiều khách hàng, tôi nhận ra rằng rất nhiều người không thiếu năng lực.
Điều khiến họ kiệt sức lại là tiếng nói bên trong luôn phủ nhận mọi nỗ lực của chính mình.
Làm được một việc thì nghĩ đó là may mắn.
Làm chưa tốt một việc thì kết luận bản thân kém cỏi.
Nếu hôm nay bạn cũng đang như vậy, tôi muốn mời bạn thử bài tập mà Anne Hathaway đã chia sẻ.
Hãy tìm một bức ảnh của mình khi còn nhỏ.
Ngắm thật kỹ gương mặt của đứa trẻ ấy.
Rồi nhớ lại những lời bạn vẫn thường nói với bản thân mỗi khi thất bại.
Sau đó, hãy tự hỏi:
“Mình có sẵn sàng nói những lời này với đứa trẻ trong bức ảnh không?”
Nếu câu trả lời là không, thì có lẽ bạn cũng không nên tiếp tục nói chúng với chính mình của hiện tại.
Bởi sự tử tế dành cho chính mình không khiến bạn yếu đuối hay lười biếng.
Ngược lại, đó là nền tảng để bạn đủ bình tĩnh đứng dậy sau thất bại, đủ bao dung để học từ sai lầm và đủ yêu thương để tiếp tục trưởng thành.
Đôi khi, điều chữa lành chúng ta không phải là trở nên hoàn hảo hơn.
Mà là học cách đối xử với chính mình bằng sự dịu dàng mà chúng ta vẫn luôn dành cho những người mình yêu thương nhất.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)