ĐỪNG ĐỂ QUÁ KHỨ CHE MỜ HIỆN TẠI
Có những lúc chúng ta không nhìn người trước mặt bằng những gì họ đang làm ở hiện tại, mà nhìn họ qua những gì từng xảy ra trong quá khứ.
Một người từng làm ta tổn thương.
Từ đó, ký ức ghi lại một câu nói, một ánh mắt, một lần thất hứa hay phản bội. Những ký ức ấy dần trở thành một chiếc kính. Và từ đó về sau, bất cứ điều gì người kia làm cũng đều phải đi qua lăng kính ấy.
Một câu nói bình thường có thể được nghe thành coi thường.
Một phút im lặng có thể được hiểu thành lạnh nhạt.
Một lần về muộn lập tức được liên kết với những tổn thương từ những lần thất hứa trước đây.
Ta không chỉ phản ứng với phút hiện tại. Phản ứng ấy còn có thể mang theo cả những trải nghiệm của quá khứ.
Ký ức không phải điều xấu. Quá khứ giúp chúng ta học hỏi, nhận diện nguy cơ và bảo vệ bản thân. Nhưng cần phân biệt giữa dùng quá khứ như dữ liệu và dùng quá khứ như bản án.
Khi một phản ứng quá mạnh xuất hiện, hãy thử dừng lại và hỏi: “Điều gì đang thực sự xảy ra ngay lúc này? Phản ứng của tôi đang dựa trên những gì đang diễn ra hôm nay, và dựa trên những trải nghiệm cũ bao nhiêu phần trăm?”
Nếu người kia thực sự tiếp tục những hành vi gây tổn thương, hãy đặt giới hạn dựa trên dữ liệu hiện tại. Nhưng nếu họ đang thay đổi, hãy cho hiện tại cơ hội được nhìn lại.
Với chính mình cũng vậy.
Khi tâm trí nói: “Tôi vốn nhút nhát”, “Tôi không có tố chất”, hãy thử hỏi thêm: “Đó là tôi của một giai đoạn nào đó. Còn tôi của hiện tại có gì khác?”
Bạn biết không? Quá khứ có thể là người thầy.
Nhưng đừng để người thầy ấy trở thành ngục tù kìm hãm bạn.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam
CN Hoàng Hoa Thám (HCM)