2026-07-27 – 33

Con thu mình trong phòng.
Không muốn nói chuyện.
Không chịu đến trường.
Ba mẹ tìm hiểu, đọc tài liệu, đặt lịch gặp chuyên gia, làm mọi cách để giúp con.

Nhưng khi nhắc đến, con chỉ đáp:

“Con không đi.”
“Con không sao.”
“Đừng ép con nữa.”

Nhiều ba mẹ lúc này cảm thấy bất lực.
“Con đang gặp vấn đề, tại sao lại từ chối người muốn giúp mình?”

Thực tế, đây là điều khá phổ biến ở những trẻ đang trải qua tram cảm, rối loạn lo âu hoặc những khó khăn về sức khỏe tinh thần.

Và nguyên nhân thường không phải vì các con không muốn khá hơn.

🧠 1. Tram cảm và lo âu có thể làm thay đổi cách các con nhìn nhận bản thân

Theo mô hình nhận thức của Aaron Beck, người tram cảm thường có xu hướng nhìn nhận bản thân, thế giới và tương lai theo hướng t/iêu cực.

Các con có thể nghĩ:

“Con làm phiền mọi người.”
“Không ai thật sự hiểu con.”
“Có đi gặp chuyên gia cũng không thay đổi được gì.”

Khi một đứa trẻ tin như vậy, việc từ chối giúp đỡ không còn là một lựa chọn “cố tình chống đối”.

Đó có thể là hệ quả của chính những suy nghĩ mà các khó khăn tâm lý đang tạo ra.

😔 2. Các con không từ chối ba mẹ. Các con đang né tránh cảm giác đau.

Nói về những điều khiến mình tổn thương không hề dễ.

Đi gặp chuyên gia đồng nghĩa với việc phải đối diện với:
– Những ký ức khó chịu,
– Những cảm xúc đã cố gắng chôn giấu,
– Nỗi sợ bị đánh giá,
– Nỗi sợ phải thừa nhận rằng mình đang thật sự gặp vấn đề.

Trong tâm lý học, đây được gọi là hành vi né tránh.
Né tránh giúp giảm bớt lo lắng trong chốc lát.
Nhưng về lâu dài, nó lại khiến lo âu và tram cảm dễ kéo dài hơn.

❤️ 3. Điều các con cần trước tiên không phải là một giải pháp.

Mà là cảm giác an toàn.

Một nghiên cứu của Jeffrey H. Kahn và cộng sự về xu hướng bộc lộ những đau khổ cá nhân cho thấy, việc một người có chia sẻ những điều mình đang chịu đựng hay không không chỉ phụ thuộc vào mức độ đau khổ, mà còn phụ thuộc vào việc họ có tin rằng mình sẽ được lắng nghe và đón nhận hay không.

Nói cách khác, trước khi dám nói: “Con đang rất mệt.”

Nhiều đứa trẻ sẽ âm thầm tự hỏi: “Nếu mình nói thật, ba mẹ có hiểu mình không?”

Hay… “Ba mẹ sẽ lại bảo mình nghĩ nhiều?”

Hoặc… “Ba mẹ có thất vọng về mình không?”

🌱 Vậy ba mẹ nên làm gì nếu con vẫn nhất quyết từ chối gặp chuyên gia?

Trong những trường hợp như vậy, Duyên thường không khuyên ba mẹ tiếp tục thuyết phục hay gây áp lực để con đi gặp chuyên gia ngay.

Thay vào đó, Duyên thường đưa ra một lời khuyên khác:

“Ba mẹ hãy là người đi gặp chuyên gia trước.”

Không phải vì ba mẹ là người có vấn đề tâm lý.

Mà vì khi con chưa sẵn sàng đón nhận sự hỗ trợ, điều cần thay đổi trước tiên thường là cách kết nối giữa ba mẹ và con.

Thông qua những buổi trao đổi, chuyên gia có thể đồng hành cùng ba mẹ để:

– Hiểu rõ hơn điều gì đang khiến con khép mình.
– Nhận diện những cách giao tiếp vô tình làm con cảm thấy bị áp lực hoặc bị p/hán xét.
– Xây dựng một không gian đủ an toàn để con có thể bộc lộ cảm xúc.
– Học cách lắng nghe, đồng hành và khuyến khích con tìm kiếm sự hỗ trợ vào đúng thời điểm.
—-
Có một điều ba mẹ cần nhớ:

Khi một đứa trẻ từ chối gặp chuyên gia, điều đó không đồng nghĩa với việc con từ chối được giúp đỡ.

Nhiều khi, điều con đang từ chối là:

Nỗi sợ bị đánh giá.
Nỗi sợ phải đối diện với những tổn thương của mình.
Và nỗi sợ rằng sẽ không ai thật sự hiểu mình.

Vì vậy, trước khi cố gắng thay đổi quyết định của con, ba mẹ hãy dành thời gian xây dựng lại cây cầu kết nối giữa mình và con.

Đừng vội hỏi:

“Làm sao để con chịu đi gặp chuyên gia?”

Hãy thử hỏi:

“Làm sao để con cảm thấy đủ an toàn để nói với mình rằng con đang không ổn?”

Khi một đứa trẻ cảm thấy mình được lắng nghe, được tôn trọng và không bị phán xét, các con sẽ có nhiều cơ hội mở lòng hơn. Và khi đã sẵn sàng mở lòng, việc đón nhận sự hỗ trợ từ chuyên gia cũng thường trở nên tự nhiên hơn.
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)

This entry was posted in . Bookmark the permalink.