2026-07-24 – 71

🧠 Nghiên cứu Harvard: Gần 47% thời gian tỉnh táo, tâm trí chúng ta không ở hiện tại.

– Bạn đang uống một tách cà phê, nhưng đầu óc lại nghĩ về cuộc họp chiều nay.
– Bạn đang chơi với con, nhưng vẫn lo lắng về khoản chi tháng tới.
– Bạn đang nằm nghỉ, nhưng tâm trí cứ quay lại một câu nói từ nhiều ngày trước.

Nếu điều đó xảy ra với bạn, bạn không hề cô đơn.

Một nghiên cứu nổi tiếng của hai nhà tâm lý học Matthew A. Killingsworth và Daniel T. Gilbert (Đại học Harvard), công bố trên tạp chí Science, cho thấy con người dành trung bình 46,9% thời gian tỉnh táo để nghĩ về một điều khác với việc mình đang làm.

Điều đáng chú ý hơn là, những lúc tâm trí lang thang như vậy, con người có xu hướng cảm thấy kém hạnh phúc hơn. Phân tích của nhóm nghiên cứu cũng gợi ý rằng sự lang thang của tâm trí thường xuất hiện trước trạng thái kém hạnh phúc, chứ không đơn thuần chỉ là hệ quả của tâm trạng đi xuống.

Hai tác giả viết:

“Tâm trí con người là một tâm trí hay lang thang, và một tâm trí hay lang thang là một tâm trí không hạnh phúc. Khả năng suy nghĩ về những điều không xảy ra là một thành tựu nhận thức, nhưng phải trả giá bằng cảm xúc.”

Khác với hầu hết các loài động vật, con người có khả năng liên tục suy nghĩ về quá khứ, tưởng tượng tương lai hoặc những điều có thể sẽ không bao giờ xảy ra. Chính khả năng này giúp chúng ta lập kế hoạch, sáng tạo và phát triển. Nhưng nếu tâm trí liên tục bị cuốn vào những điều không diễn ra ở hiện tại, chúng ta cũng dễ đánh mất sự bình yên của chính mình.

Điều thú vị là, nghiên cứu này không khuyên chúng ta phải ngừng suy nghĩ. Thay vào đó, nó gợi mở một kỹ năng ngày càng được tâm lý học hiện đại quan tâm: khả năng nhận biết khi tâm trí đang đi lạc và đưa sự chú ý trở về với hiện tại.

Đây cũng là điều mà Duyên luôn nhấn mạnh trong các chương trình về chánh niệm và điều hòa cảm xúc.

Theo đó, tâm trí sẽ vẫn nghĩ về quá khứ, lo lắng cho tương lai hay tưởng tượng về những điều chưa xảy ra. Đó là một phần rất tự nhiên trong cách bộ não con người hoạt động. Điều quan trọng không phải là cố gắng ép mình “đừng suy nghĩ”, mà là nhận ra khi nào mình đang bị cuốn theo những dòng suy nghĩ ấy.

Mỗi lần bạn nhận ra tâm trí đang đi lạc và nhẹ nhàng đưa mình trở về với hơi thở, với cuộc trò chuyện trước mắt, với bữa cơm mình đang ăn hay với người đang ngồi cạnh mình… là mỗi lần bạn đang rèn luyện khả năng làm chủ tâm trí, thay vì để tâm trí dẫn dắt cảm xúc của mình.

🌿 Bạn biết không?

Chánh niệm không phải là ép mình “không được nghĩ”. Chánh niệm là biết mình đang nghĩ gì, chấp nhận điều đó và lựa chọn quay về với hiện tại. Và mỗi lần quay về với hiện tại, là một lần chúng ta nuôi dưỡng sự bình yên từ bên trong. 💚
—-
Chuyên gia tâm lý Hoàng Duyên
Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam CN Hoàng Hoa Thám (HCM)

This entry was posted in . Bookmark the permalink.